Bir çox həkim gec-tez uşağı evdə tək qoymağın hansı yaşdan təhlükəsiz olduğundan şübhələnir. Psixlər bildirirlər ki, bu məsələdə əsas meyar uşaq yaşı deyil, onun yetkinliyi müstəqilliyi, təhlükəni dərketmə və gözlənilməz vəziyyətdə necə davranmasıdır.
Lent.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, mütəxəssislər hər bir halda uşağın inkişaf səviyyəsinin və konkret şəraitin nəzərə alınmasını vacib sayırlar.
Psixoloq Marta Ozikin sözlərinə görə, ümumiyyətlə uşağı 12 yaşdan sonra evdə tək qoymaq daha təhlükəsiz hesab edilir. Bununla belə, uşağın buna psixoloji baxımdan hazır olub-olmaması və özünü təhlükəsiz hiss etməsi yaşından daha mühüm amildir.
Uşağın evdə tək qalmağa hazır olduğunu necə bilmək olar?Mütəxəssislər uşağın yetkinlik və müstəqillik səviyyəsini müəyyən etmək üçün bir neçə məqama diqqət yetirməyi tövsiyə edirlər.
Uşaq nəzarət olmadığı zaman belə əvvəlcədən müəyyən edilmiş qaydalara əməl etməli, yad insanlara qapını açmamağı bilməli, qorxduğu və ya nə edəcəyini bilmədiyi vəziyyətdə kömək istəməyi bacarmalıdır.
O, valideynlərinin telefon nömrəsini əzbər bilməli və ya onu asanlıqla tapa bilməlidir. Yanğın, tüstü, açıq qalmış su kranı kimi təhlükələri tanıması da vacibdir.
Bundan başqa, elektrik enerjisi qəfil kəsildikdə və ya qapı zəngi gözlənilmədən çalındıqda uşağın sakit qala bilməsi onun hazır olub-olmadığını göstərən mühüm əlamətlərdəndir.
Uşağın öz istəyini də nəzərə almaq lazımdır. O, kifayət qədər ağıllı və müstəqil olsa belə, evdə tək qalmaqdan qorxursa, buna məcbur edilməməlidir.
Uşağı evdə tək qalmağa necə öyrətmək olar?Vyana Uşaq və Gənclərin Müdafiəsi Xidmətinin mütəxəssisi İnqrid Pöşmann valideynlərə qısa sınaq müddətlərindən başlamağı tövsiyə edir.
İlk dəfə uşağı 10-15 dəqiqə evdə tək qoymaq kifayətdir. Valideyn yaxınlıqdakı mağazaya gedə və ya məhəllədə qısa gəzintiyə çıxa bilər. Bu müddətdə valideyn telefonla əlçatan olmalı, uşaq isə onun nə vaxt qayıdacağını dəqiq bilməlidir.
Valideyn geri qayıtdıqdan sonra uşağın bu müddəti necə keçirdiyini onunla müzakirə etmək tövsiyə olunur. Uşaq qorxubmu, darıxıbmı, nə edəcəyini bilmədiyi hər hansı vəziyyətlə qarşılaşıbmı – bunları öyrənmək lazımdır.
Əgər ilk təcrübə problemsiz keçibsə, növbəti dəfə müddəti tədricən artırmaq olar.
Uşağa əvvəlcədən hansı qaydaları izah etmək lazımdır?Uşağı ilk dəfə evdə tək qoymazdan əvvəl ona nəyin icazəli, nəyin qadağan olduğunu dəqiq şəkildə izah etmək lazımdır.
Uşaq qapını heç kimə açmamalıdır. Qapını döyən şəxs özünü kuryer, usta və ya başqa bir xidmət əməkdaşı kimi təqdim etsə belə, onu evə buraxmaq olmaz.
Həmçinin uşağa yad şəxslə telefonla və ya qapı arxasından danışarkən evdə tamamilə tək olduğunu bildirməmək tövsiyə edilir.
Valideyn daim əlaqə üçün əlçatan olmalıdır. Bundan əlavə, ehtiyac yaranarsa uşağın zəng edə biləcəyi ikinci etibarlı böyüyün – nənə, baba, yaxın qohum və ya etibar edilən qonşunun nömrəsi də əl altında olmalıdır.
Uşaq hansı hallarda 112 təcili yardım xidmətinə zəng etməli olduğunu da bilməlidir.
Mütəxəssislərin fikrincə, yalnız “problem olsa, mənə zəng et” demək kifayət deyil. Valideynlər konkret vəziyyətləri əvvəlcədən uşaqları ilə müzakirə etməlidirlər.
Məsələn, evdə üstü yaxşı gəlsə nə etməli, şüşə qırılıb əlini kəssə necə davranmalı, kimsə qapını döysə və ya elektrik enerjisi kəsilsə hansı addımları atmalı olduğunu uşaq mərkəzi bilməlidir.
Uşağı nə qədər evdə tək qoymaq olar?Eyni uşaq gündüz saatlarında 20 dəqiqə tək qalmağa tam hazır ola bilər, lakin onu bir neçə saat evdə tək saxlamaq düzgün seçim olmaya bilər.
Şərait də mühüm rol oynayır. Tanış evdə qısa qalmaqla gecə saatlarında uzun müddət yalnız qalmaq eyni deyil.
Uşaq yemək hazırlamalı, dərman qəbul etməli və ya birindən kiçik bacı-qardaşına nəzarət etməli olduğu halda risk daha da artır. Buna görə də yalnız uşaq yaşına deyil, onun bacarıqlarına, məsuliyyətinə və konkret şəraitə də diqqət yetirməlidir.
uşaq uşaqları evdə tək qoymaq uşaq-valideyn münasibətiMənbə: lent.az