Alimlər qan qrupu ilə şəkərli diabet arasında maraqlı əlaqə aşkar ediblər. Araşdırmalara görə, III (B) qan qrupuna sahib insanlarda 2-ci tip şəkərli diabetin yaranma ehtimalı digər bəzi qan qrupları ilə müqayisədə 28 faiz daha yüksək ola bilər.
Lent.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, qan qrupu insana doğulduğu andan verilir və həyat boyu dəyişmir. Adətən qan qrupu haqqında tibbi müayinələr zamanı və ya qanköçürmə zərurəti yarandıqda danışılır. Lakin alimlər müəyyən ediblər ki, bu bioloji xüsusiyyət bəzi xəstəliklərin yaranma ehtimalı ilə də əlaqəli ola bilər.
28 faiz göstəricisi nə deməkdir?
Çinli epidemioloq Fan-Hua Liunun rəhbərlik etdiyi tədqiqatçılar qrupu 51 sistematik icmal və meta-analizin nəticələrini araşdırıb. Həmin elmi işlərdə qan qrupları, rezus-faktor və müxtəlif xəstəliklər arasında 270 mümkün əlaqə qiymətləndirilib. Ətraflı statistik yoxlamalardan sonra yalnız bir əlaqə yüksək səviyyədə etibarlı sübutlarla dəstəklənib.
Bu, III (B) qan qrupu ilə 2-ci tip şəkərli diabet arasındakı əlaqədir. Alimlərin hesablamalarına əsasən, III (B) qan qrupuna sahib insanlarda 2-ci tip diabetin yaranma şansı B antigeni olmayan şəxslərlə müqayisədə təxminən 28 faiz yüksək olub.
Araşdırmada ümumilikdə 6870 diabet hadisəsinə dair məlumatlar təhlil edilib. Lakin burada vacib bir məqam var. Göstərilən 28 faiz xəstəliyə tutulma ehtimalı deyil, qruplar arasındakı nisbi fərqdir. Başqa sözlə, bu nəticə III qan qrupuna sahib hər dörd nəfərdən birinin diabetə tutulacağı anlamına gəlmir. Araşdırma yalnız əlavə öyrənilməsinə ehtiyac olan statistik əlaqəni ortaya qoyur.
Qan qrupu diabetlə necə əlaqəli ola bilər?
ABO sistemində qan qrupları eritrositlərin, yəni qırmızı qan hüceyrələrinin səthində yerləşən xüsusi molekullara – antigenlərə görə fərqlənir. III (B) qan qrupunda B antigeni, II (A) qan qrupunda A antigeni, IV (AB) qan qrupunda isə hər iki antigen mövcuddur. I (O) qan qrupunda isə bu antigenlərin heç biri yoxdur.
Alimlər B antigeninin diabetlə niyə əlaqəli ola biləcəyini hələ dəqiq müəyyənləşdirməyiblər. Ehtimallardan biri bağırsaq mikrobiomu ilə bağlıdır.
Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, qan qrupunun xüsusiyyətləri həzm sistemində yaşayan mikroorqanizmlərin tərkibinə və orqanizmdə gedən iltihabi proseslərə təsir göstərə bilər. Bu məqam vacibdir, çünki xroniki iltihab və hüceyrələrin insulinə həssaslığının azalması 2-ci tip diabetin inkişafı ilə əlaqələndirilir. Lakin alimlər vurğulayırlar ki, bu, hələlik ehtimaldır və sübut edilmiş mexanizm deyil. Araşdırma qan qrupunun birbaşa diabetə səbəb olduğunu göstərmir.
Diabet riskini əslində hansı amillər artırır?
Qan qrupu alimlərin sağlamlıqla əlaqəsini araşdırdığı bioloji xüsusiyyətlərdən yalnız biridir. 2-ci tip diabetin yaranmasında daha yaxşı öyrənilmiş risk amilləri artıq çəki, fiziki aktivliyin azlığı, yaş və irsi meyillilikdir. Bundan başqa, yüksək arterial təzyiq və hamiləlik dövründə şəkərli diabetin olması da gələcəkdə xəstəliyin yaranma ehtimalını artıra bilər. Mütəxəssislər bildirirlər ki, bu risk amillərinin bir qisminə nəzarət etmək mümkündür.
Müntəzəm fiziki aktivlik, balanslaşdırılmış qidalanma və sağlam bədən çəkisinin qorunması diabet riskinin azalmasına kömək edir. Bunun üçün ağır idman məşqlərinə başlamaq və ya qidalanmada kəskin məhdudiyyətlər tətbiq etmək vacib deyil. Əsas məsələ uzun müddət davam etdirilə bilən sağlam vərdişlər formalaşdırmaqdır.
Risk amilləri mövcud olduqda həkim qanda qlükoza səviyyəsinin yoxlanılmasını və ya HbA1c - qlikozilləşmiş hemoqlobin analizinin aparılmasını tövsiyə edə bilər. Bu müayinələr orqanizmdə karbohidrat mübadiləsini qiymətləndirməyə kömək edir.
III qan qrupu olanlar əlavə müayinədən keçməlidirlərmi?
Mütəxəssislərin fikrincə, yalnız III (B) qan qrupuna sahib olmaq diabetlə bağlı xüsusi müayinə proqramına başlamaq üçün kifayət qədər əsas deyil. Araşdırmanın nəticələri hələlik mövcud tibbi tövsiyələrin dəyişdirilməsini tələb etmir.
Bununla belə, alimlər hesab edirlər ki, qan qrupu kimi bioloji xüsusiyyətlər gələcəkdə xəstəliklərin inkişaf mexanizmlərinin daha yaxşı anlaşılmasına kömək edə bilər. Əgər yeni araşdırmalar bu əlaqəni təsdiqləsə və səbəblərini izah etsə, qan qrupu gələcəkdə diabet riskinin qiymətləndirilməsində əlavə göstəricilərdən birinə çevrilə bilər.
Qidalanma şəkər səviyyəsinə necə təsir edir?
Mütəxəssislər xatırladırlar ki, qan qrupunu dəyişmək mümkün olmasa da, gündəlik qidalanma vərdişlərini dəyişmək mümkündür. Məsələn, liflə zəngin qidalar karbohidratların mənimsənilməsini ləngidə bilər. Bu isə yeməkdən sonra qanda şəkərin daha tədricən yüksəlməsinə kömək edir.
Zülallar, liflər və faydalı yağlarla balanslaşdırılmış qidalanma da qlükoza səviyyəsinin idarə olunmasında mühüm rol oynayır.
Düyü, kartof və makaron kimi məhsulların qanda şəkərə təsiri isə yalnız onların tərkibindən deyil, hazırlanma üsulundan, porsiyanın ölçüsündən və hansı qidalarla birlikdə qəbul edilməsindən də asılıdır.
Alimlər vurğulayırlar ki, III qan qrupuna sahib olmaq insanın mütləq diabetə tutulacağı demək deyil. Xəstəliyin yaranma ehtimalını qiymətləndirərkən ailə tarixçəsi, bədən çəkisi, fiziki aktivlik və laborator analizlərin nəticələri daha böyük əhəmiyyət daşıyır.
Sağlıq qan qrupu şəkərli diabet diabet riskiMənbə: lent.az