Qanda xolesterinin miqdarının həddindən artıq olması damarların divarlarında yağlı lövhəciklərin yaranmasına səbəb ola bilər. Buna görə də xolesterinin səviyyəsinə nəzarət etmək vacibdir.
Lent.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, xolesterin orqanizmin fəaliyyətində mühüm rol oynayır. O, hüceyrə membranlarının formalaşmasında və hormonların sintezində iştirak edir. Lakin qanda xolesterinin, xüsusilə aşağı sıxlıqlı lipoproteinlərin (LDL) səviyyəsinin yüksəlməsi damarların divarlarında yağ yığıntılarının əmələ gəlməsinə səbəb ola bilər. Bu isə ürək-damar xəstəlikləri və insult riskini artırır.
Xolesterinin səviyyəsinə təsir edən əsas amillərdən biri qidalanmadır. Bəzi məhsullar bağırsaqlarda xolesterinin sorulmasını azaldır və onun mübadiləsində iştirak edən maddələrin orqanizmdən xaric edilməsinə kömək edir.
Dietoloq Aleksandr LeRitsin sözlərinə görə, xolesterin orqanizmdə davamlı olaraq sintez edilir, müxtəlif proseslərdə istifadə olunur, emal edilir və xaric olunur. Bəzi qida komponentləri bu mexanizmlərə təsir göstərərək qanda xolesterinin səviyyəsini tənzimləməyə kömək edə bilər.
Yulaf və digər tam taxıllı məhsullar
Yulaf və arpanın tərkibində beta-qlükan adlı həll olunan qida lifi var. Bu maddə həzm sisteminə daxil olduqda geləbənzər kütlə əmələ gətirir. O, öd turşularını özünə bağlayaraq onların orqanizmdən xaric edilməsinə kömək edir. Qaraciyər yeni öd turşuları hazırlamaq üçün xolesterindən istifadə edir. Buna görə də öd turşularının itkisi artdıqda orqanizm daha çox xolesterin sərf etməli olur. Bu mexanizm qanda pis xolesterin kimi tanınan LDL-in səviyyəsinin azalmasına kömək edə bilər.
Lobya, mərcimək və digər paxlalılar
Noxud, yaşıl noxud, lobya və mərcimək həll olunan qida lifləri ilə zəngindir. Bu liflər bağırsaqlarda öd turşularının yenidən sorulmasını azaldır. Nəticədə qaraciyər onların ehtiyatını bərpa etmək üçün xolesterindən daha fəal istifadə edir. Bundan başqa, bəzi lif növləri bağırsaq bakteriyaları tərəfindən parçalandıqda qısa zəncirli yağ turşuları əmələ gəlir. Alimlər bu maddələrin yağ mübadiləsinə təsirini və qaraciyərdə xolesterin sintezini məhdudlaşdırmaq imkanlarını araşdırmağa davam edirlər.
Meyvə və tərəvəzlər
Alma və sitrus meyvələri tərkibindəki pektinə görə xolesterinə nəzarət baxımından xüsusilə faydalı hesab olunur. Pektin həll olunan qida lifinin bir növüdür. O, həzm sistemində müəyyən maddələri özünə bağlayaraq onların orqanizmdən xaric edilməsinə kömək edir. Bitki mənşəli qidalarda olan digər faydalı komponent isə fitosterollardır. Bitki sterolları adlanan bu maddələr quruluşuna görə xolesterinə bənzəyir və nazik bağırsaqda onunla sorulma uğrunda rəqabət aparır. Nəticədə qida ilə qəbul edilən xolesterinin bir hissəsi qana keçmir.
Çərəzlər və toxumlar
Badam, qoz, püstə, kətan və çia toxumları orqanizmi doymamış yağlar və qida lifləri ilə təmin edir. Bu məhsulların müntəzəm qəbulu, xüsusilə doymuş yağlarla zəngin qidaları əvəz etdikdə, xolesterinin sağlam səviyyədə saxlanmasına kömək edə bilər. Çərəz və toxumları sıyıqlara, salatlara və yoqurtlara əlavə etmək, həmçinin yüngül qəlyanaltı kimi istifadə etmək mümkündür. Lakin onların kifayət qədər yüksək kalorili olduğunu nəzərə almaq və porsiyaların ölçüsünə diqqət yetirmək vacibdir.
Avokado, zeytun yağı və yağlı balıq
Xolesterinin səviyyəsinə nəzarət etmək üçün yalnız hansı məhsulların yeyilməsi deyil, doymuş yağ mənbələrinin hansı qidalarla əvəz olunması da əhəmiyyətlidir. Məsələn, kərə yağını daha çox zeytun yağı ilə, yağlı qırmızı ətdən hazırlanan bəzi yeməkləri isə balıqla əvəz etmək olar. Avokado və zeytun yağının tərkibində əsasən doymamış yağlar var. Bu yağlar doymuş yağları əvəz etdikdə qanda LDL xolesterinin səviyyəsinin azalmasına kömək edir. Qızılbalıq, sardina və forel isə omeqa-3 yağ turşuları ilə zəngindir. Omeqa-3 yağ turşuları LDL xolesterinin səviyyəsini mütləq azaltmasa da, qanda triqliseridlərin miqdarını aşağı sala və ürək-damar sisteminə müsbət təsir göstərə bilər.
Xolesterini azaltmaq üçün yalnız düzgün qidalanmaq kifayətdirmi?
Mütəxəssislərin fikrincə, sadalanan məhsulların balanslaşdırılmış qida rasionuna daxil edilməsi xolesterinin normal səviyyədə saxlanmasına kömək edə bilər. Bununla belə, düzgün qidalanma ürək-damar xəstəliklərinin qarşısının alınması üçün görülən kompleks tədbirlərin yalnız bir hissəsidir. LDL xolesterinin səviyyəsi ciddi şəkildə yüksəldikdə və ya digər risk faktorları mövcud olduqda həkim məsləhəti ilə dərman müalicəsinə də ehtiyac yarana bilər.
Sağlıq Xolesterin pis xolesterin ürək-damar xəstəliklərMənbə: lent.az