Dünyada ərzaq məhsulları sürətlə bahalaşır. Ekspertlər bunu təkcə hava şəraiti ilə deyil, həm də hərbi münaqişələr, o cümlədən Rusiyanın Ukraynaya qarşı müharibəsi ilə əlaqələndirirlər.
Lent.az xarici KİV-ə istinadla bildirir ki, avqustda dünya üzrə ərzaq qiymətləri son üç ilin ən yüksək səviyyəsinə çatıb. Buna Avropada güclü istilər, Asiyada El-Nino təhlükəsi və müharibə səbəbindən taxıl tədarükünə yaranan yeni risklər təsir edib.
Bu barədə BMT-nin Ərzaq və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatının (FAO) sentyabrın 4-də açıqladığı hesabatda bildirilir.
Qiymətlər niyə artır?
Ekstremal istilər və quraqlıq Avropada qarğıdalı və şəkər çuğunduru məhsuldarlığına mənfi təsir göstərib. Asiyada isə fermerlər palma yağı və şəkər istehsalını azalda biləcək güclü El-Nino hadisəsinə hazırlaşırlar.
Bazara əlavə təzyiq yaradan amillərdən biri də müharibələrdir. Qara dənizdə hücumlar Rusiya və Ukraynadan taxıl tədarükünü azaldıb. ABŞ və İran arasındakı qarşıdurma isə fermerlər üçün gübrələrin daşınmasını çətinləşdirib.
Ərzaq nə qədər bahalaşıb?
FAO-nun ərzaq qiymətləri indeksi iyuldakı 130,8 bənddən avqustda 133,3 bəndə yüksəlib. Bu, 2022-ci ilin noyabrından bəri qeydə alınan ən yüksək göstəricidir. Bununla belə, indeks 2022-ci ilin martında qeydə alınan tarixi rekorddan hələ təxminən 17 faiz aşağıdır.
Ən çox şəkər və taxıl bahalaşıb
Taxıl məhsullarının qiyməti bir ay ərzində 2,2 faiz artaraq 2024-cü ilin mayından bəri ən yüksək həddə çatıb. Bitki yağları 0,6 faiz bahalaşıb. Bu göstərici 2022-ci ilin iyunundan bəri ən yüksək səviyyədir.
Ən kəskin artım isə şəkərin qiymətində qeydə alınıb. Şəkər bir ayda 11,9 faiz bahalaşaraq 2025-ci ilin iyunundan bəri maksimum həddə yüksəlib. Bunun əsas səbəbi dünya şəkər bazarı üçün mühüm əhəmiyyət daşıyan Braziliyanın mərkəzi və cənub bölgələrində istehsalın azalmasıdır.
FAO-nun baş iqtisadçısı Maksimo Torero bildirib ki, avqustda ərzaq qiymətlərinin artması qlobal bazarlarda risk faktorlarının yenidən gücləndiyinə işarə edir. Onun sözlərinə görə, iqlim dəyişiklikləri, siyasi gərginlik və logistika problemləri ərzaq tədarükü ilə bağlı gözləntilərə ciddi təsir göstərir.
FAO 2026-cı il üçün dünya üzrə taxıl istehsalı proqnozunu 2,98 milyard tona endirib. Bu, iyul proqnozundan 3,4 milyon ton azdır. Göstərici 2025-ci illə müqayisədə 2 faiz aşağıdır və 2018-ci ildən bəri proqnozlarda qeydə alınan ən kəskin azalma hesab olunur. Buna baxmayaraq, 2026-cı ildə taxıl istehsalının müşahidələr tarixində ikinci ən yüksək göstərici olacağı gözlənilir.
2026/2027 mövsümünün sonuna dünya üzrə taxıl ehtiyatları ilə bağlı proqnoz da 1,1 faiz azaldılaraq 947,2 milyon tona endirilib. Bu göstərici əvvəlki illə müqayisədə cüzi yüksəkdir.
Buğda ehtiyatlarının isə artacağı gözlənilir. Bunun əsasən Rusiya və Ukraynada baş verəcəyi bildirilir. Tədarükdəki problemlər səbəbindən bu ölkələrdə məhsulun bir hissəsi daxili bazarda qalır.
dünyadan xəbərlər iqtisadiyyat xəbərləri bahalaşma ərzaq qiymətləriMənbə: lent.az