Uşaq yeniyetməlik dövrünə qədəm qoyan kimi ev sanki “mina sahəsinə” çevrilir. Deyilən hər söz emosional partlayışa səbəb ola bilər.
Lent.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, valideynlər təşvişə düşür və düşünürlər ki, övladları ilə “nəsə qaydasında deyil”. Halbuki problem çox vaxt tamamilə başqa yerdə olur.
Psixoloqların fikrincə, böyüklərin əsas səhvi yeniyetmə ilə hələ də balaca uşaq kimi danışmaqdır. Yeniyetmə artıq sərt göstərişləri qəbul etmir, amma eyni zamanda öz sərhədlərini sakit şəkildə müdafiə etməyi də hələ tam bacarmır. Bu dövrdə beyin fərqli işləyir: emosional hissə rasional hissədən daha tez formalaşır. Buna görə yeniyetmə hadisələrə kəskin reaksiya verir, lakin hisslərini sakit və aydın şəkildə izah edə bilmir.
Valideyn səsini qaldıranda yeniyetmə sözləri deyil, təhlükə hissini eşidir. Və eyni şəkildə cavab verir yüksək tonla, sərt, bəzən aqressiv. Psixoloqlar vurğulayırlar ki, yeniyetmə mübahisə naminə mübahisə etmir. O, sadəcə eşidilmək hüququnu qoruyur. Amma valideynlər bunu çox vaxt itaətsizlik kimi qəbul edir və nəzarəti daha da gücləndirirlər. Bu isə münaqişəni yalnız artırır. Ən dağıdıcı cümlə isə “çünki mən belə dedim” ifadəsidir. Bu sözlər bir anda etimadı sıfırlayır.
Yeniyetmə özünü çıxılmaz vəziyyətdə hiss edir və müqaviməti yeganə çıxış yolu kimi seçir. Mütəxəssislər yanaşmanı dəyişməyi tövsiyə edirlər: təzyiq göstərmək yox, müzakirə aparmaq lazımdır. Yeniyetmə onu dinlədiklərini hiss edəndə özü də dinləməyə hazır olur. Ona qərar vermək üçün müəyyən sərbəstlik tanımaq vacibdir. Hətta kiçik seçim imkanları belə müstəqillik hissini gücləndirir. Yeniyetmə anlayanda ki, onun fikri önəmlidir, qışqırmağa ehtiyac duymur. Öz dəyərini sübut etməyə çalışmır.
Valideynlər yadda saxlamalıdırlar ki, yeniyetməlik üsyan deyil, özünü axtarma mərhələsidir. Və bu axtarış həmişə səhvlərlə müşayiət olunur. Əgər böyüklər sakit qalmağı bacarırsa, yeniyetmə də zamanla bu ünsiyyət tərzini mənimsəyir. O, emosiyalarını tənzimləməyi nümunə vasitəsilə öyrənir. Ailədə dialoq yarananda münaqişələr azalır. Yeniyetmə artıq “problem” kimi deyil, söhbətin tərəfdaşı kimi qəbul olunur.
Uşaq uşaq tərbiyəsi uşaq psixologiyası