İtlər ağrılarını və səhhətlərində yaranan problemləri sahiblərinə sözlə ifadə edə bilmirlər. Buna görə də onların davranışlarında baş verən dəyişikliklərə xüsusi diqqət yetirmək lazımdır. Heyvan yaşlandıqda və ya ağır xəstələndikdə iştahasını itirə, daha çox yata, insanlardan uzaqlaşa və ya əksinə, sahibinin yanında daha çox vaxt keçirməyə çalışa bilər.
Lent.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, mütəxəssislər itin sağlamlıq vəziyyətinin ciddi şəkildə pisləşdiyini göstərə bilən səkkiz əsas əlaməti açıqlayıblar. Bunlara tək qalmaq istəyi, sahibinə həddindən artıq bağlanma, qida və sudan imtina, güclü halsızlıq, tənəffüsün dəyişməsi, ətrafların soyuması, ətraf mühitə reaksiyanın zəifləməsi və qəfil aktivləşmə daxildir. Lakin bu əlamətlərin heç biri təkbaşına itin ölümünün yaxınlaşdığını sübut etmir. Oxşar simptomlar müalicə oluna bilən xəstəliklər, ağrı və digər sağlamlıq problemləri zamanı da müşahidə edilə bilər.
1. İt tək qalmağa çalışır
Əvvəllər ailə üzvlərinin yanında olmağı sevən it birdən çarpayının altında, mebelin arxasında və ya sakit bir küncdə gizlənməyə başlayırsa, bu, onun səhhətində problem olduğuna işarə edə bilər. İtlər ağrı, zəiflik və ya stress hiss etdikdə səs-küydən və insanlarla ünsiyyətdən uzaqlaşmağa çalışırlar.
Bəzi heyvanlar sakit mühitdə dincəlmək üçün tək qalmağa üstünlük verirlər. Belə vəziyyətdə iti gizləndiyi yerdən zorla çıxarmaq və insanlarla təmas qurmağa məcbur etmək olmaz. Onun üçün rahat və təhlükəsiz yer hazırlamaq, eyni zamanda digər narahatedici əlamətləri izləmək lazımdır.
2. Sahibinə həddindən artıq bağlanır
Bəzən bunun tam əksi baş verir. İt sahibinin arxasınca otaqdan-otağa gəzir, ayaqlarının yanında uzanır, sahibi uzaqlaşanda zingildəyir və ya daha çox qucağa alınmaq istəyir. Bu davranış heyvanın özünü təhlükəsiz hiss etmək ehtiyacı ilə əlaqəli ola bilər. Xüsusilə xəstəlik və narahatlıq zamanı tanış səs, qoxu və sevdiyi insanın varlığı iti sakitləşdirə bilər.
Əgər it daim yanınızda olmaq istəyirsə, ona diqqət ayırmaq və sakit səslə danışmaq tövsiyə edilir. Lakin davranışındakı qəfil dəyişiklik zəiflik və ya ağrı ilə müşayiət olunursa, baytar müayinəsi vacibdir.
3. Yemək və sudan imtina edir
İştahanın itməsi diqqətdən kənarda saxlanılmamalı olan əsas əlamətlərdən biridir. İt əvvəlki kimi yeməyə bilər, qida qəbulunu kəskin azalda və hətta ən sevdiyi yeməklərə marağını itirə bilər. Bunun səbəbləri ürəkbulanma, diş problemləri, ağrı, daxili orqan xəstəlikləri və ya ümumi halsızlıq ola bilər.
Sudan imtina isə xüsusilə təhlükəlidir. Çünki bu, orqanizmin susuzlaşmasına səbəb ola bilər. Belə vəziyyətdə itə alışdığı yeməyi təklif etmək və təmiz suya çıxışını təmin etmək lazımdır. Baytarın göstərişi olmadan heyvanı zorla yedizdirmək və ya ağzına su tökmək olmaz. İt su içməkdən imtina edirsə, sürətlə zəifləyirsə və ya başqa ciddi simptomlar müşahidə olunursa, mümkün qədər tez baytara müraciət edilməlidir.
4. Daim yatır və gücdən düşür
Yaşlı itlərin əvvəlkindən daha çox yatması normal ola bilər. Lakin qəfil yaranan həddindən artıq yuxululuq və aktivliyin ciddi şəkildə azalması narahatlıq doğurmalıdır. İt sahibini qapıda qarşılamağı dayandıra, gəzintiyə çıxmaq istəməyə, oyuncaqlara marağını itirə və yerindən qalxmaqda çətinlik çəkə bilər. Bəzən hətta bədən vəziyyətini dəyişmək belə heyvan üçün ağır olur.
Bu əlamətlər ciddi xəstəliklər, qanazlığı, ağrı və digər pozuntularla əlaqəli ola bilər. Ona görə də belə dəyişiklikləri yalnız yaşlanma ilə izah etmək düzgün deyil.
5. Nəfəsalma dəyişir
İtin nəfəsalması səthi, nizamsız və ya qeyri-adi dərəcədə sürətli ola bilər. Bəzi hallarda heyvan hətta sakit vəziyyətdə belə çətinliklə nəfəs alır, boynunu uzadır və rahat mövqe tapmağa çalışır.
Bu dəyişikliklər ürək və ağciyər xəstəlikləri, güclü ağrı və digər təhlükəli vəziyyətlərlə bağlı ola bilər. Lakin yalnız nəfəsalmanın xarakterinə əsasən itin ölümünün yaxınlaşdığını müəyyən etmək mümkün deyil. Əgər it nəfəs almaqda çətinlik çəkirsə, diş ətləri göyərirsə və ya huşunu itirirsə, təcili baytar yardımı tələb olunur.
6. Pəncələri və qulaqları soyuyur
Bəzi sahiblər itlərinin pəncələrinin, qulaqlarının və ya quyruğunun əvvəlkindən daha soyuq olduğunu müşahidə edə bilərlər. Bəzən bu dəyişiklik güclü zəiflik, diş ətlərinin solğunlaşması və bədən temperaturunun aşağı düşməsi ilə müşayiət olunur.
Belə əlamətlər qan dövranının pozulması, bədən temperaturunun azalması və ya digər ciddi problemlərdən xəbər verə bilər. Lakin qulaqların və pəncələrin soyuq olması təkbaşına ölümün yaxınlaşdığını göstərmir. Buna ətraf mühitin temperaturu da təsir edə bilər. Heyvan üşüyürsə, ona rahat və isti şərait yaratmaq lazımdır. Bununla belə, isti su torbalarını birbaşa dərisinə qoymaq olmaz.
Soyuq ətraflar güclü halsızlıq və solğun diş ətləri ilə müşayiət olunursa, dərhal baytara müraciət edilməlidir.
7. Ətraf mühitə reaksiyası zəifləyir
Bəzən it çaşqın görünür, uzun müddət bir nöqtəyə baxır, tanış səslərə reaksiya vermir və ya ətrafındakı insanları sanki görmür. Onun adına, toxunuşlara və tanış əşyalara reaksiyası da dəyişə bilər. Bu davranış güclü zəiflik, ağrı, görmə və eşitmə qabiliyyətinin azalması, yaşla əlaqədar koqnitiv dəyişikliklər və ya nevroloji problemlər nəticəsində yarana bilər.
Qəfil başlayan çaşqınlıq isə təcili tibbi müdaxilə tələb edən vəziyyətin əlaməti ola bilər. Belə hallarda iti danlamaq və əlavə qıcıqlandırıcılara məruz qoymaq olmaz. Onun yanında qalmaq, sakit danışmaq və zədələnməyəcəyi təhlükəsiz mühit yaratmaq tövsiyə olunur.
8. Uzun müddət halsız olduqdan sonra qəfil aktivləşir
Bəzən günlərlə və ya həftələrlə zəif olan it gözlənilmədən özünü daha yaxşı hiss etməyə başlayır. O, yerindən qalxa, yeməyə maraq göstərə, quyruğunu bulaya və hətta oynamağa cəhd edə bilər. Bəzi mütəxəssislər bu vəziyyəti ölümdən əvvəl müşahidə oluna bilən qısamüddətli aktivlik artımı kimi təsvir edirlər. Lakin baytarlıq təcrübəsində belə dəyişiklik həmişə həyatın son mərhələsi kimi qiymətləndirilmir.
Heyvanın vəziyyəti xəstəliyin xüsusiyyətləri, dərmanların təsiri və digər səbəblərlə əlaqədar dəyişə bilər. İtin vəziyyəti müvəqqəti yaxşılaşdıqda belə, baytarın tövsiyələrinə əməl etmək və onun sağlamlığını izləmək lazımdır.
İtinizdə bu əlamətləri görsəniz, nə etməlisiniz?
Mütəxəssislər bildirirlər ki, ən vacib məsələ simptomları birlikdə qiymətləndirməkdir. İştahasızlıq, yuxululuq və ya tək qalmaq istəyi heyvanın nə qədər ömrünün qaldığını müəyyən etməyə imkan vermir. İlk növbədə baytara müraciət etmək, dəyişikliklərin nə vaxt başladığını və necə inkişaf etdiyini ətraflı izah etmək lazımdır.
Heyvan üçün sakit, yumşaq və rahat istirahət yeri hazırlanmalıdır. Onun nə qədər yeyib-içdiyini, sərbəst hərəkət edə bilib-bilmədiyini izləmək faydalıdır. İti gəzməyə və ya oynamağa məcbur etmək olmaz. Xüsusilə ağrı və təngnəfəslik yaradan fiziki yüklənmələrdən çəkinmək lazımdır.
Əgər heyvanda sağalmaz xəstəlik aşkarlanıbsa, baytar onun ağrılarını azaltmaq və həyat keyfiyyətini qorumaq üçün palliativ yardım təklif edə bilər. Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, itin davranışında yaranan qəfil dəyişiklikləri yalnız qocalıq və ya ölümün yaxınlaşması ilə əlaqələndirmək olmaz. Vaxtında aparılan müayinə bəzi hallarda heyvanın həyatını xilas edə bilər.
Heyvanlar itlər itin ölüm əlamətləriMənbə: lent.az