Yay mövsümü artıq qızğın çağını yaşayır. Bazar piştaxtaları təzə çiyələk, gilas, albalı, göyəm və digər giləmeyvələrlə doludur. Satıcılar isə məhsulun şirinliyinə əmin olmaq üçün alıcılara tez-tez "bir dənə dadmağı" deyə təklif edirlər.
Lent.az xəbər verir ki, ilk baxışdan zərərsiz görünən bu vərdiş ciddi sağlamlıq problemlərinə səbəb ola bilər.
Görünməyən parazitlər və bağırsaq infeksiyaları
Dadına baxaraq ən yaxşı məhsulu seçmək tamamilə təbii istəkdir. Ancaq yuyulmamış giləmeyvə bəzən sağlamlıq üçün gözlənilməz təhlükələr yarada bilər. Bir neçə saat əvvəl tarladan yığılmış və ya açıq yeşiklərdə daşınmış giləmeyvələrin səthində müxtəlif mikroorqanizmlər və çirkləndiricilər ola bilər. Ən böyük risk giləmeyvələrin torpaqla birbaşa təmas etməsidir. Məsələn, çiyələk torpağa çox yaxın yetişir. Torpaqda isə üzvi gübrələrin qalıqları və heyvan mənşəli çirkləndiricilər ola bilər.
Belə şəraitdə askarid kimi müxtəlif helmintlərin (bağırsaq qurdlarının) yumurtaları giləmeyvələrin səthinə yapışa bilər. Onlar adi gözlə görünmür və giləmeyvəni sadəcə paltara sürtmək və ya tozunu üfürməklə təmizləmək mümkün deyil. Parazitlərlə yanaşı, yuyulmamış meyvələrin səthində müxtəlif bakteriyalar da ola bilər. Məhsulu toplayan insanların çirkli əlləri, yol tozu, satış zamanı üzərinə qonan milçəklər və digər həşəratlar giləmeyvələrin səthində bağırsaq çöplərinin, salmonella bakteriyalarının və rotavirusların yayılmasına səbəb ola bilər. Ən ağır hallarda isə çirkli meyvə və əllər vasitəsilə yayılan virus hepatiti A xəstəliyinə yoluxma riski də mövcuddur.
Qaraciyərə kimyəvi zərbə
Mütəxəssislərin diqqət çəkdiyi digər mühüm məsələ kənd təsərrüfatında istifadə olunan kimyəvi maddələrdir. Məhsulun daha tez yetişməsi, xarici görünüşünün cəlbedici olması və daşınma zamanı xarab olmaması üçün bəzi təsərrüfatlarda pestisid və funqisidlərdən istifadə edilir. Bu maddələrin ən yüksək miqdarı məhz yuyulmamış giləmeyvənin səthində qalır. Belə giləmeyvə yuyulmadan yeyildikdə həmin kimyəvi maddələr ağız boşluğunun selikli qişası vasitəsilə sürətlə orqanizmə daxil ola bilər. Nəticədə bəzi insanlarda kəskin allergik reaksiyalar, ağız boşluğunda şişkinlik, zəhərlənmə əlamətləri yarana bilər. Bundan əlavə, bu maddələrin zərərsizləşdirilməsi qaraciyər və mədəaltı vəzə əlavə yük yaradır.
Giləmeyvəni necə təhlükəsiz seçmək olar?
Mütəxəssislər bildirirlər ki, məhsulun keyfiyyətini müəyyən etmək üçün onu yerində dadmağa ehtiyac yoxdur. Yetişmiş və şirin giləmeyvənin əsas göstəricilərindən biri onun güclü və xoş ətridir. Əgər çiyələk və ya gilas demək olar ki, heç qoxu vermirsə və yalnız ot və ya rütubət iyi gəlirsə, çox güman ki, dadı da sulu və zəif olacaq. Bundan başqa, meyvənin rənginə və saplağına da diqqət yetirmək lazımdır. Saplaqlar yaşıl, təzə və solmamış görünməlidir. Bu, məhsulun təzə yığıldığını göstərən əsas əlamətlərdən biridir. Yadda saxlayın ki, bazarda bir giləmeyvəni yuyulmadan dadmaq cəmi bir neçə saniyə çəkir, lakin bunun fəsadları günlərlə, hətta həftələrlə davam edə bilər. Buna görə də giləmeyvələri evə gətirdikdən sonra bol axar su altında yaxşıca yumaq və yalnız bundan sonra istehlak etmək tövsiyə olunur.
Maraq çiyələk gilas giləmeyvə qida təhlükəsizliyiMənbə: lent.az