Bir neçə ölkədən olan alimlər ölümcül xəstəlikləri olan xəstələrin vəziyyətini daha dəqiq qiymətləndirmək üçün potensial yeni bir yol barədə məlumat veriblər.
Lent.az xarici mediaya istinadən bildirir ki, tədqiqatın nəticələrinə görə, gözün toxunuşa reaksiyasını əhatə edən sadə bir nevroloji test mühüm proqnostik göstərici ola bilər.
Araşdırmaya Cənubi Koreyanın Kyensan və Milli universiteti xəstəxanasından Çon Hun Kanq rəhbərlik edib.
Metod nəyə əsaslanır?
Tədqiqatçılar sözdə buynuz qişa refleksini - insanın göz səthinə yüngül toxunuşa avtomatik olaraq göz qırpdığı təbii qoruyucu reaksiyanı araşdırıblar.
Araşdırmada inkişaf etmiş xərçəng xəstəsi olan 112 hospis xəstəsi müşahidə olunub. Tibb işçiləri müntəzəm olaraq steril pambıq çubuq istifadə edərək refleksi yoxlayıb, xəstələrin vəziyyətindəki dəyişiklikləri qeydə alıblar.
Nəticələr nəyi göstərib
Məlumatların təhlili buynuz qişa refleksinin itirilməsi ilə xəstənin kritik vəziyyəti arasında əhəmiyyətli bir əlaqə olduğunu göstərib.
Tədqiqatçılar bu qoruyucu reaksiyanı itirən insanların 24 saat ərzində ölmə ehtimalının 70 faizdən çox olduğunu aşkar ediblər. Bundan əlavə, risk refleksi saxlayan xəstələrə nisbətən beş dəfədən çox yüksək olub.
Tədqiqat müəlliflərinin fikrincə, bu göstərici həkimlərə həyatın son mərhələlərində insanın vəziyyətinin dinamikasını daha dəqiq qiymətləndirməyə kömək edə bilər.
Buynuz qişa refleksi niyə yox olur?
Mütəxəssislər izah edirlər ki, bu refleks birbaşa beyin kötüyünün fəaliyyəti ilə bağlıdır. Bu sahə şüurun qorunması, nəfəs alma, ürək döyüntüsü və digər əsas orqanizm funksiyaları da daxil olmaqla həyati proseslərdən məsuldur.
Ağır xəstəlik irəlilədikcə sinir sisteminin funksiyası əhəmiyyətli dərəcədə pisləşə bilər. Buynuz qişa refleksinin itirilməsi beyin funksiyasında dərin dəyişikliklərin və həyati funksiyaların ümumi azalmasının əlamətlərindən biri hesab olunur.
Tədqiqatın praktiki nəticələri
Müəlliflər vurğulayırlar ki, yeni yanaşma müəyyən bir şəxs üçün ölüm vaxtını dəqiq proqnozlaşdırmaq üçün bir yol deyil. Bununla belə, xəstənin vəziyyətini qiymətləndirərkən tibb işçiləri üçün əlavə bir istinad ola bilər.
Bu məlumat həkimlərə palliativ yardımı vaxtında tənzimləməyə və ailələri yaxınlarının vəziyyətindəki mümkün dəyişikliklər barədə məlumatlandırmağa kömək edir.
Ekspertlər qeyd edirlər ki, palliativ tibbdə proqnostik dəqiqlikdə hətta kiçik bir irəliləyiş də əhəmiyyətlidir, çünki bu, çətin anlarda daha yaxşı qayğı idarəçiliyinə və vacib qərarların qəbul edilməsinə imkan verir.
Test hərtərəfli qiymətləndirməni əvəz etmir
Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, buynuz qişa refleksi yalnız bir diaqnostik göstərici kimi qəbul edilməlidir. Xəstənin vəziyyətini tam qiymətləndirmək üçün həkimlər nəfəs alma qaydaları, şüur səviyyəsi, qan dövranı vəziyyəti, yemək qabiliyyəti və digər klinik simptomlar da daxil olmaqla bir çox amili nəzərə almağa davam edirlər.
Müstəqil ekspertlər tədqiqatın nəticələrini yüksək qiymətləndirsələr də, məlumatları şərh edərkən ehtiyatlı olmağa çağırıblar. Xüsusilə, MD Anderson Xərçəng mərkəzinin professoru Devid Huey qeyd edib ki, tədqiqat ümidverici görünür, lakin hazırda yalnız inkişaf etmiş xərçəng xəstələrini əhatə edir.
Alimlərin növbəti planları
Tədqiqatın növbəti mərhələsi xərçənglə əlaqəli olmayan digər ciddi xəstəlikləri olan xəstələrdə metodun effektivliyini öyrənmək olacaq. Tədqiqatçılar aşkar edilmiş nümunənin müxtəlif diaqnozlar və xəstə qrupları arasında doğru olub-olmadığını müəyyən etməyə ümid edirlər.
Əgər bu tapıntılar daha geniş tədqiqatlarda təsdiqlənərsə, sadə bir buynuz qişa refleks testi palliativ qayğıda əlavə bir vasitəyə çevrilə bilər və həkimlərə kritik dövrlərdə xəstələri daha dəqiq qiymətləndirməyə və ən yüksək keyfiyyətli qayğı göstərməyə kömək edə bilər.
Xəstəlik test ölüm xəbərçisiMənbə: lent.az