Son illərdə Azərbaycanda musiqi zövqü ən qalmaqallı məsələlərdən birinə çevrilib. İddia olunan məsələ budur ki, Azərbaycanda dinləmə vərdişləri ciddi şəkildə dəyişib.
Lent.az-ın əməkdaşı sosial platformalar üzərindən araşdırma apararaq bu barədə araşdırma hazırlayıb. Həmin araşdırmanı təqdim edirik:
Əvvəllər televiziya və radio musiqi bazarını müəyyənləşdirirdisə, indi əsas təsir gücü YouTube, TikTok, Spotify və Instagram kimi rəqəmsal platformaların əlindədir. Bu dəyişiklik nəticəsində bəzi müğənnilər milyonlarla dinlənmə əldə edir. Hətta bəziləri deyir ki, burada müəyyən saxtakarlıq da olur, lakin hazırkı araşdırmada mövzu bu deyil. Müğənnilər paylaşımları ilə sosial şəbəkələrdə trendə çevrilir və geniş auditoriya toplayır. Maraqlıdır ki, bu populyarlıq təkcə səs və ya peşəkarlıqla bağlı deyil. Dinləyicinin emosional vəziyyəti, gündəlik həyatı, sosial media trendləri və hətta ölkədəki sosial mühit belə hansı mahnının hit olacağını müəyyən edir.
Hazırda Azərbaycanda ən çox dinlənən ifaçılar arasında Röya, Aygün Kazımova, Uzeyir Mehdizade, Nəfəs, Vəfa Şərifova, Talıb Tale, Damla, Miro, Tunar Rəhmanoğlu və Aysun İsmayılova kimi adlar xüsusilə diqqət çəkir. Bu ifaçıların hər biri fərqli auditoriyaya xitab etsə də, onların uğurunun arxasında müəyyən ortaq səbəblər dayanır.
Röya uzun illərdir Azərbaycan pop musiqisinin ən stabil və ən çox dinlənən simalarından biri olaraq qalır. Onun mahnıları həm radio formatına uyğun olur, həm də sosial mediada sürətlə yayılır. Röyanın əsas üstünlüklərindən biri emosional mahnılarla enerjili hitləri balanslaşdırmağı bacarmasıdır. O, həm gənc auditoriyaya, həm də 30 yaşdan yuxarı dinləyicilərə xitab edə bilir. Xüsusilə ayrılıq, xəyanət və qadın emosiyaları ilə bağlı mahnıları qadın auditoriyası tərəfindən çox dinlənir.
Aygün Kazımova isə artıq təkcə müğənni deyil, pop mədəniyyət fenomeninə çevrilib. O, illər keçsə də gündəmdə qalmağı bacarır. Bunun əsas səbəbi daim yenilənməsi, gənc musiqiçilərlə işləməsi və sosial medianın dilini anlamasıdır. TikTok-da yayılan bir çox trend musiqilərin arxasında Aygün Kazımovanın mahnıları dayanır. O, xüsusilə 18-35 yaş arası şəhər auditoriyasında güclü dinləyici bazasına sahibdir.
Son illərdə ən böyük sıçrayış edən adlardan biri isə Uzeyir Mehdizadedir. Bir vaxtlar yalnız toy və məhəllə musiqisinin ifaçısı kimi qəbul edilən Uzeyir indi milyonlarla baxış toplayır. Onun mahnıları əsasən gündəlik həyat problemləri, sevgi, xəyanət və sosial çətinliklər üzərində qurulur. Bu isə xüsusilə regionlarda və orta təbəqə dinləyiciləri arasında ona böyük populyarlıq qazandırır. Uzeyirin uğurunun əsas səbəblərindən biri “sadə insanın hisslərini” ifadə etməsidir.
Nəfəs və Vəfa Şərifova kimi ifaçılar isə son illərin ən çox viral olan qadın sənətçilərindəndir. Onların mahnıları əsasən TikTok platformasında məşhurlaşır. Qısa, emosional və asan yadda qalan hissələr sosial şəbəkələrdə trendə çevrilir. Bu ifaçıların əsas auditoriyası 16-28 yaş arası gənclərdir. Xüsusilə sevgidə xəyal qırıqlığı, qısqanclıq və dramatik münasibətlər haqqında mahnılar böyük maraq görür.
Azərbaycanda musiqi dinləmə vərdişlərinin dəyişməsində TikTok-un təsiri çox böyükdür. Əvvəllər bir mahnının məşhur olması üçün televiziya və ya radio dəstəyi lazım idi. İndi isə mahnının sadəcə 15 saniyəlik hissəsi trend olsa, həmin musiqi milyonlarla insan tərəfindən dinlənir. Bir çox hallarda insanlar mahnının tam versiyasını belə bilmədən sadəcə trend hissəsini istifadə edir. Bu səbəbdən müasir musiqilər daha qısa, ritmik və emosional hazırlanır.
Maraqlıdır ki, Azərbaycanda ən çox dinlənən mahnılar əsasən emosional yükü ağır olan mahnılardır. Sevgi acısı, ayrılıq, peşmanlıq və xəyanət mövzuları hələ də ən çox baxış toplayan janrlar sırasındadır. Psixoloqlar hesab edir ki, insanlar öz emosiyalarını musiqidə tapmağa çalışır. Gündəlik stres, iqtisadi problemlər və şəxsi münasibətlər insanları daha hissiyyatlı mahnılara yaxınlaşdırır.
Digər diqqətçəkən məqam isə “maşın musiqisi” anlayışıdır. Azərbaycanda xüsusilə avtomobildə dinlənən ritmik və emosional mahnılar çox sürətlə yayılır. Arabesk-pop və ritmik bəstələr bu səbəbdən daha çox dinlənir. Talıb Tale, Damla və bəzi gənc ifaçıların populyarlığında bu faktor ciddi rol oynayır.
Son illərdə rep və trap janrına maraq da artıb. Miro, Paster və digər gənc repçilər şəhər gəncləri arasında böyük auditoriya toplayır. Onların mahnıları daha çox həyat çətinlikləri, küçə həyatı, uğur arzusu və daxili psixoloji mübarizələrdən bəhs edir. Bu janr xüsusilə 15-25 yaş arası kişi auditoriyasında populyardır.
Dinləyici auditoriyası yaş və bölgəyə görə də dəyişir. Böyük şəhərlərdə yaşayan gənclər daha çox pop, rep və elektron ritmlərə üstünlük verir. Regionlarda isə acı üzərində qurulan ifalar, emosional pop və toy musiqiləri daha çox dinlənir. Qadın auditoriyası əsasən emosional və romantik mahnıları seçir, kişi auditoriyası isə ritmik və sərt tərzli musiqilərə daha çox maraq göstərir.
Musiqi bazarında diqqət çəkən başqa bir məsələ isə vizual imicin ön plana çıxmasıdır. Artıq təkcə yaxşı mahnı kifayət etmir. Müğənninin geyimi, Instagram paylaşımları, TikTok videoları və şəxsi həyatı da onun populyarlığına təsir edir. Bəzi hallarda qalmaqallar belə mahnıların daha çox dinlənməsinə səbəb olur.
Ekspertlər hesab edir ki, yaxın illərdə süni intellekt, qısa video platformaları və rəqəmsal marketinq Azərbaycan musiqi bazarını daha da dəyişəcək. Mahnılar daha qısa olacaq, trend hissələr ön plana çıxacaq və dinləyicinin diqqətini ilk saniyələrdə cəlb etməyən musiqilər uğur qazana bilməyəcək.
Bütün bunlar göstərir ki, Azərbaycanda musiqi artıq sadəcə sənət deyil, həm də sosial media və psixologiya ilə sıx bağlı olan böyük rəqəmsal mədəniyyətə çevrilib. Ən çox dinlənən müğənnilər isə auditoriyanın emosiyalarını, gündəlik həyatını və sosial şəbəkələrin dinamikasını ən yaxşı anlayan ifaçılar olur.
Azərbaycan müğənniləri ən çox dinlənən müğənnilər Röya Aygün Kazımova Uzeyir Mehdizade Nəfəs Vəfa Şərifova Azərbaycan musiqisi TikTok musiqi trendi viral mahnılar Azərbaycan pop musiqisi Azərbaycan repi Spotify Azərbaycan YouTube trend musiqi araşdırması