Ailədə ikinci uşaq dünyaya gələn kimi böyük uşaqda qısqanclıq hissi yaranır və o, birdən-birə özünü artıq kimi hiss etməyə başlayır. Valideynlər dəyişiklikləri bəzən gec hiss etsələr də, uşaq yeni doğulan körpəyə hamıdan tez reaksiya verir.
Lent.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, psixoloqlar bu vəziyyəti pis tərbiyə əlaməti yox, diqqətin bölünməsinə verilən normal reaksiya kimi qiymətləndirirlər.
Böyük uşaq niyə bu qədər kəskin reaksiya verir?
Onun üçün körpə “şirin balaca” deyil, əvvəlki həyatını dəyişən və valideyn diqqətini “əlindən alan” bir rəqib kimi görünür.
Böyük uşaq görür ki, ana artıq daha çox vaxtını başqa uşağa ayırır və bunu sadə şəkildə belə başa düşür:
“Deməli, məni əvvəlki kimi sevmirlər”.
Bu zaman uşaq analiz etmir sadəcə ailədəki yerini qorumağa çalışır.
Qısqanclıq müxtəlif formalarda özünü göstərə bilər:
Bəziləri özünə qapanır
Bəziləri daha səs-küylü və diqqət çəkən olur
Bəziləri isə “yenidən körpə” kimi davranmağa başlayır
Bu davranışa regressiya deyilir: uşaq yenidən əmzik istəyir, qucaqda yatmaq istəyir və ya səbəbsiz ağlayır. Bu, kapriz deyil itirilmiş təhlükəsizlik hissini geri qaytarmaq cəhdidir.
Bu dövrdə nə kömək edir?
Mütəxəssislər tövsiyə edir ki, böyük uşağın hisslərini inkar etməyin, əksinə onları qəbul edin.
Məsələn:
“Bilirsən, sən əsəbləşmisən, çünki mənimlə daha çox vaxt keçirmək istəyirsən” - bu cümlə “qısqanma” deməkdən daha təsirlidir.
Böyük uşağın özünə məxsus “xüsusi vaxtı” olmalıdır hətta gündə 10 dəqiqə belə kifayətdir. Onu kiçik uşağın qayğısına cəlb etmək faydalıdır, amma məcbur etmədən.
Əgər kömək etmək istəyirsə əla, istəmirsə təzyiq etməyin. Psixoloqlar vurğulayır ki, uşaq görməlidir: onun hissləri valideynləri qorxutmur.
Hər şeyin düz getdiyini necə anlamaq olar?
Zamanla böyük uşaq kiçik uşağı artıq təhlükə kimi görmür və anlayır ki, valideyn sevgisi azalmayıb. Bu mərhələdə ailə yeni balans tapır hər kəsin öz yeri olur.
Valideynlər nə qədər sakit və anlayışlı yanaşsa, uşaq da sevgini bölüşməyi bir o qədər tez öyrənir və özünü unudulmuş hiss etmir.
Uşaq ailə qısqanclıq psixologiya