Psixoloqların fikrincə, 1960-cı illərdə böyüyən insanlar təkcə dözümlü deyil, həm də emosional rahatlığın təməl bir haqq sayılmadığı dövrdə formalaşan xüsusi bir davamlılıq tipinə malikdirlər.
Lent.az xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, həmin dövrün nəsli spesifik şəraitdə böyüyüb: emosional komfort müzakirə mövzusu deyildi, heç kim öz hissləri barədə düşünmürdü və insanlara sadəcə "ağlamağı kəs, çölə çıx və problemini özün həll et" deyilirdi.
Müəllif Kristian Kelli psixoloji tədqiqatlara istinad edərək qeyd edir ki, məhz bu cür tərbiyə üsulu bu gün getdikcə daha nadir hallarda rast gəlinən xüsusi bir dayanıqlıq növü yaradıb.
Söhbət keçmişi romantikləşdirməkdən getmir, çünki o dövrün sükutu və emosional məsafəsi də az zərər verməyib. Bununla belə, tədqiqatçılar bu dayanıqlığın yoxa çıxmasının müasir dünya haqqında çox şey dediyini vurğulayırlar.
Məsələn, 1960-cı illərdə ailə şam yeməklərində hisslər deyil, siyasət, iş və ədalət kimi mövzular müzakirə olunurdu. Uşaqlar öz problemlərini müstəqil həll edirdilər; kimsə kiminləsə dalaşanda valideynlər digər uşağın valideyninə zəng vurub şikayət etmirdilər.
Psixoloq Piter Qrey iddia edir ki, onilliklər ərzində uşaqların böyüklərin müdaxiləsi olmadan oynamaq və dünyanı kəşf etmək azadlığı azaldıqca, gənclər arasında təşviş, depressiya və intihar halları artıb.
Mətndə "distresə dözümlülük" anlayışından bəhs edilir. Bu, narahatlıq hiss etmək və onun dərhal aradan qaldırılmasını tələb etməmək, xoşagəlməz emosiyalarla üz-üzə qalıb sarsılmamaq bacarığıdır.
1960-cı illərin uşaqları məhz bu qabiliyyətə sahib idilər. Qreyin sözlərinə görə, uşaqlar oyun vasitəsilə öz fəaliyyətlərini idarə etməyi, başqaları ilə razılığa gəlməyi və münaqişələri həll etməyi öyrənirlər. Böyüklər daim müdaxilə etdikdə isə uşaqlar bu bacarıqları inkişaf etdirə bilmirlər. Nəticədə ilk ciddi emosional çətinliklər 8 yaşında deyil, 18 yaşında qarşıya çıxır və artıq bəzi adaptasiya mexanizmlərini formalaşdırmaq üçün gec olur.
Müəllif atasının nəslini nümunə gətirərək qeyd edir ki, onlar işini itirmək və ya sağlamlıq problemləri kimi böyük çətinliklərlə qarşılaşanda sarsılmırdılar. Onlar hisssiz deyildilər, sadəcə illər boyu xırda çətinlikləri təkbaşına dəf edərək daxili bir dayaq nöqtəsi formalaşdırmışdılar.
Psixoloq Cin Tvengenun "nəzarət lokusu" tədqiqatı da bunu təsdiqləyir. 1960-cı illərlə müqayisədə 2002-ci ilin gəncləri öz həyatları üzərində daha az nəzarətə sahib olduqlarını hiss edirlər ki, bu da birbaşa həyəcan pozuntusu ilə əlaqəlidir.
Lakin bu, sərt tərbiyə üsuluna qayıtmaq demək deyil. 1960-cı illər möhkəmlik versə də, həm də öz hissləri barədə danışmağı bacarmayan bir nəsil yetişdirib. Amma müasir həyatda bütün çətinlikləri o qədər hamarlamışıq ki, uşaqları dayanıqlığın formalaşması üçün lazım olan "materialdan" məhrum etmişik.
Qrey vurğulayır ki, uşaqları hər bir problemdən qoruduqda, onlara əslində "sən təkbaşına öhdəsindən gələ bilməzsən" mesajını veririk.
Dayanıqlıq fitri bir xüsusiyyət deyil, inkişaf etdirilməsi lazım olan bir bacarıqdır. Bu gün biz həyatdan, xüsusən də uşaqlıqdan həddindən artıq çox "sürtünməni" çıxarmışıq, halbuki məhz o çətinliklər insanı möhkəmləndirir. Bu, sərt olmaq deyil, hər problemi uşağın yerinə həll etməməkdir.
İnsana narahatlığı hiss etməyə və onunla mübarizə aparmağa imkan vermək lazımdır. Çünki əsl daxili güc məhz heç kimin köməyə gəlmədiyi anlarda formalaşır.
Baby bums psixologiya maraqlı