Sağlam həyat tərzi ilə bağlı yeni trend sosial şəbəkələrdə sürətlə populyarlaşır. Bu dəfə istifadəçilər yatmazdan əvvəl bir neçə dəqiqə ərzində ayaqyalın şəkildə ingilis duzunun (Epsom duzu) üzərində dayanmağı tövsiyə edirlər.
Lent.az-ın xarici mediaya istinadən xəbərinə görə, trendin tərəfdarları iddia edirlər ki, bu sadə ritual stressi azaldır, yuxunu yaxşılaşdırır, sinir sistemini sakitləşdirir və hətta dərinin vəziyyətinə müsbət təsir göstərir.
"TikTok"da yayılan trend necə həyata keçirilir?
Trendi məşhurlaşdıran bloqerlərdən biri Temmi Uezerhed Epsom duzunu soba sinisinə tökərək onun üzərində ayaqyalın dayanır və yavaş-yavaş ayaqlarını hərəkət etdirir.
Onun sözlərinə görə, bu üsul ayaq dərisini ölü hüceyrələrdən təmizləməklə yanaşı, iltihabı azaldır, stress hormonu olan kortizolun səviyyəsini aşağı salır, serotonin ifrazını artırır və orqanizmi rahat yuxuya hazırlayır.
Bu iddialar qısa müddətdə minlərlə insanın diqqətini çəkib. Bəzi sosial şəbəkə istifadəçiləri bu ritualın narahatlığı azaltdığını bildirir, digərləri isə onu qədim enerji təmizləmə üsulu kimi təqdim edirlər.
Həkimlər bu barədə nə düşünür?
Həkim Coşua Kinones bu iddialara ehtiyatla yanaşmağı tövsiyə edir. Onun sözlərinə görə, hazırda ayaqların Epsom duzu üzərində dayanmasının serotonin səviyyəsini artırdığı və ya kortizolu azaltdığını sübut edən elmi dəlillər yoxdur.
Bununla belə, mütəxəssis müəyyən faydaların mümkün olduğunu da qeyd edir. Epsom duzu ayaq dərisi üçün yumşaq pilinq təsiri göstərə, ölü dəri hüceyrələrinin təmizlənməsinə kömək edə bilər. Bundan əlavə, prosesin özü rahatlaşdırıcı təsir bağışlaya və insanı yuxuya psixoloji cəhətdən hazırlaya bilər.
Bu üsul hər kəs üçün uyğun deyil
Mütəxəssislər xəbərdarlıq edirlər ki, ayaqlarda kəsik, çat, açıq yara, diabetik ayaq sindromu və ya neyropatiyası olan şəxslər bu üsuldan istifadə etməməlidirlər. Çünki duz həmin nahiyələrdə qıcıqlanma və narahatlıq yarada bilər.
"Sinir sistemini yenidən işə salır" iddiası sübut olunmayıb
Yuxu üzrə mütəxəssis Saema Tahir isə trendə daha skeptik yanaşır. O bildirir ki, ayaqların duz üzərində dayanmasının sinir sistemini sakitləşdirdiyini göstərən elmi araşdırma yoxdur.
Onun sözlərinə görə, həddindən artıq duz təsiri bəzi hallarda əks nəticə verərək ürək döyüntüsünün sürətlənməsinə, arterial təzyiqin və kortizol səviyyəsinin artmasına səbəb ola bilər.
Psixiatr Bonni Mitçell də sosial şəbəkələrdə səsləndirilən iddiaların şişirdildiyini deyir. O xatırladır ki, serotonin əsasən bağırsaqlarda və beyində sintez olunur, kortizol isə böyrəküstü vəzilər tərəfindən ifraz edilir. Ayaqların quru duz kristalları ilə təması nəticəsində bu hormonların səviyyəsinin dəyişdiyini təsdiqləyən heç bir klinik sübut yoxdur.
Bəs insanlar niyə özlərini daha rahat hiss edirlər?
Ekspertlər hesab edirlər ki, bu hissin əsas səbəbi diqqətin bədən hisslərinə yönəlməsidir. Ayaqlarda çoxlu sinir ucları yerləşdiyindən qeyri-adi toxunuş insanın fikrini narahat düşüncələrdən uzaqlaşdırır.
Bu cür üsullar torpaqlanma və şüurlu diqqət (mindfulness) texnikalarının bir hissəsi hesab olunur. İnsan ayaqları altındakı hisslərə fokuslandıqda orqanizm tədricən gərginlik vəziyyətindən çıxaraq daha sakit rejimə keçir.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, oxşar rahatlaşdırıcı effekti əldə etmək üçün mütləq duzdan istifadə etməyə ehtiyac yoxdur. Ayaqyalın ot üzərində və ya xırda daşların üzərində gəzmək, eləcə də yatmazdan əvvəl nəfəs məşqləri etmək də eyni dərəcədə faydalı ola bilər.
Nəticə etibarilə, yatmazdan əvvəl duzun üzərində dayanmağın serotonin və ya kortizol səviyyəsini dəyişdirdiyi elmi cəhətdən sübut olunmayıb. Lakin bu ritual insanın günün yorğunluğunu azaltmasına, rahatlaşmasına və yuxuya hazırlaşmasına kömək edən sakitləşdirici axşam vərdişi ola bilər.
sağlıq duzMənbə: lent.az