Yüksək arterial təzyiq ürək xəstəlikləri və böyrək problemləri riskini artırır. Lakin düzgün qidalanma ilə təzyiqə nəzarət etmək və sağlamlıq üçün yaranan təhlükələri azaltmaq mümkündür.
Lent.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, kardioloqlar yüksək təzyiqdən əziyyət çəkən insanların qida rasionunda məhdudlaşdırmalı olduğu 10 məhsulu açıqlayıblar.
Bəzi qidaların tərkibində yüksək miqdarda duz, doymuş yağ və şəkər olması arterial təzyiqin yüksəlməsinə səbəb ola bilər. Mütəxəssislər həmin məhsulların daha sağlam alternativlərlə əvəz edilməsini tövsiyə edirlər.
Emal olunmuş ət məhsulları
Bekon, sosiska, kolbasa və müxtəlif ət dilimləri yüksək təzyiqi olan insanlar üçün uyğun seçim hesab edilmir. Kaliforniya Universitetinin Los-Ancelesdəki tibb fakültəsinin dosenti, kardioloq Prita Quptanın sözlərinə görə, bu məhsulların tərkibində çox vaxt yüksək miqdarda natrium olur. Natriumun həddindən artıq qəbulu həm qısa, həm də uzun müddətdə arterial təzyiqi yüksəldə bilər. Bundan əlavə, emal olunmuş ət məhsulları doymuş yağlarla zəngindir.
Bu yağlar qanda pis xolesterin kimi tanınan LDL-in səviyyəsini artıra bilər. Kardioloq belə məhsulları təzə toyuq əti, balıq, lobya və duz əlavə edilməmiş ətlə əvəz etməyi məsləhət görür.
Konservləşdirilmiş şorba və tərəvəzlər
Kardioloq Coanna Kontreras konservləşdirilmiş məhsulların, xüsusilə tərəvəz konservlərinin tərkibindəki natrium miqdarını yoxlamağı tövsiyə edir. Onun sözlərinə görə, konservlərdə məhsulun saxlanma müddətini uzatmaq üçün çox vaxt duzdan istifadə olunur.
Dondurulmuş tərəvəzlərin tərkibində isə adətən konservləşdirilmiş məhsullarla müqayisədə daha az natrium olur. Mütəxəssislər şorbaları evdə, duz əlavə edilməmiş bulyonla hazırlamağı məsləhət görürlər. Hazır şorba alarkən isə qablaşdırmada göstərilən natrium miqdarına diqqət yetirmək lazımdır.
Pepperonili pizza
Pizza, burger, hot-doq və toyuq qanadları yüksək təzyiqi olan insanlara adətən tövsiyə edilmir. Prita Quptanın sözlərinə görə, pizzanın tərkibindəki xəmir, sous, pendir və emal olunmuş ət məhsulları birlikdə yüksək miqdarda natrium qəbuluna səbəb olur.
Kardioloq pizzanı mümkün qədər evdə hazırlamağı və duzlanmış, hisə verilmiş və ya digər üsullarla emal olunmuş ət məhsullarından istifadə etməməyi tövsiyə edir.
Qablaşdırılmış qəlyanaltılar
Şimal-Qərb Universitetinin Faynberq Tibb Məktəbinin kardiologiya şöbəsinin rəhbəri Klayd Yansi plastik qablaşdırmada satılan bəzi qəlyanaltıların yüksək təzyiqi olan insanlar üçün arzuolunmaz olduğunu bildirib. Prita Quptanın sözlərinə görə, adi kartof çipslərinə daha sağlam alternativ kimi təqdim edilən bəzi qəlyanaltılar da yüksək dərəcədə emal olunmuş məhsullar sırasına daxildir.
Bəzi markaların məhsulları digərlərindən daha yaxşı tərkibə malik olsa da, kardioloq belə qəlyanaltıları hər gün yeməyi məsləhət görmür. Onların əvəzinə meyvə, tərəvəz və duzsuz çərəzlər seçmək tövsiyə edilir.
Şəkərli içkilər
Bir çox idman içkisinin tərkibində yüksək miqdarda natrium olur. Buna görə də onlar yüksək təzyiqi olan insanlar üçün yaxşı seçim hesab edilmir. Bununla yanaşı, içkilərdəki əlavə şəkərin miqdarına da diqqət yetirmək vacibdir.
Prita Quptanın sözlərinə görə, həddindən artıq şəkər qəbulu çəki artımına səbəb ola və arterial təzyiqə nəzarəti çətinləşdirə bilər. Bu səbəbdən qazlı şirin içkilərin, şəkərli qəhvənin və digər yüksək şəkər tərkibli içkilərin məhdudlaşdırılması tövsiyə olunur. Ən yaxşı seçim isə adi sudur.
Spirtli içkilər
Kardioloq Prita Qupta ürək sağlamlığını qorumaq məqsədilə spirtli içkilərdən, o cümlədən şərabdan istifadə etməyi məsləhət görmür. Onun sözlərinə görə, spirtli içkilər arterial təzyiqi yüksəldə bilər. Bundan əlavə, alkoqol Beynəlxalq Xərçəng Araşdırmaları Agentliyi tərəfindən birinci qrup kanserogen kimi təsnif edilir. Mütəxəssis spirtli içkilərin qəbulunu mümkün qədər azaltmağı və hətta ara-sıra içməyi belə müntəzəm həftəlik vərdişə çevirməməyi tövsiyə edir.
Hazır ədviyyat qarışıqları
Hazır ədviyyat qarışıqları yemək hazırlayarkən vaxta qənaət etməyə kömək etsə də, onların tərkibində çoxlu natrium ola bilər. Coanna Kontrerasın sözlərinə görə, insanlar çox vaxt bunu nəzərə almır və yemək hazırlayarkən əlavə duzdan da istifadə edirlər. Kardioloq hazır qarışıqların əvəzinə limon, sarımsaq, qara istiot və müxtəlif göyərtilərdən istifadə etməyi məsləhət görür. Bu məhsullar yeməyə artıq duz əlavə etmədən dad və ətir qazandırır.
Hazır souslar
Ketçup və barbekü souslarının tərkibində çox vaxt yüksək miqdarda şəkər olur. Bununla yanaşı, həmin souslarda duzun miqdarı da az olmaya bilər. Mütəxəssislər digər hazır souslara da diqqətlə yanaşmağı tövsiyə edirlər. Coanna Kontreras bildirib ki, bir çox hazır salat sousunun tərkibində əhəmiyyətli miqdarda şəkər var. Buna görə də məhsul almadan əvvəl etiketdəki məlumatları yoxlamaq vacibdir. Alternativ olaraq zeytun yağı, sirkə və istiotdan istifadə etməklə ev şəraitində sous hazırlamaq mümkündür.
Dondurulmuş hazır yeməklər
Dondurulmuş tərəvəzlərdən fərqli olaraq, hazır dondurulmuş yeməklərin tərkibində yüksək miqdarda duz ola bilər. Hətta istehsalçılar tərəfindən sağlam qida kimi təqdim edilən məhsullarda da natriumun miqdarı yüksək ola bilər. Coanna Kontrerasın sözlərinə görə, belə yeməklərdə duzun əsas mənbələrindən biri souslardır. Kardioloq mümkün olduqda yeməkləri təzə məhsullardan evdə hazırlamağı tövsiyə edir. Hazır dondurulmuş yemək alarkən isə qablaşdırmada göstərilən natrium miqdarını yoxlamaq lazımdır.
Açıq odda bişirilən ət
Burger və digər ət məhsulları açıq odda, çox yüksək temperaturda bişirildikdə müəyyən kimyəvi birləşmələr əmələ gələ bilər. Bəzi araşdırmalara görə, bu maddələr arterial təzyiqə mənfi təsir göstərə bilər. Lakin onların birbaşa olaraq təzyiqi yüksəltdiyini təsdiqləmək üçün əlavə elmi araşdırmalara ehtiyac var. Klayd Yansi nitritlərlə bağlı risklərə diqqət çəkərək yüksək temperaturda və açıq alov üzərində bişirmə üsullarının mümkün təsirlərini vurğulayıb. Amerika Ürək Assosiasiyası da yeməklərin qril üzərində hazırlanması zamanı birbaşa alovdan və həddindən artıq yüksək temperaturdan çəkinməyi tövsiyə edir.
Yüksək təzyiqi olanlar necə qidalanmalıdır?
Mütəxəssislərin sözlərinə görə, arterial təzyiqə nəzarət etmək üçün qidalanma mühüm rol oynayır. Duzun həddindən artıq qəbulu təzyiqin yüksəlməsinə səbəb ola bilər. Meyvə və tərəvəzlərlə zəngin balanslaşdırılmış qidalanma isə onun aşağı salınmasına kömək edə bilər.
Hipertoniyadan əziyyət çəkən insanlara kalium, kalsium, maqnezium, qida lifləri və zülalla zəngin məhsulları qida rasionuna daxil etmək tövsiyə olunur. Bununla belə, düzgün qidalanma həkimin təyin etdiyi müalicəni əvəz etmir. Təzyiqi yüksək olan şəxslər mütəmadi olaraq göstəricilərini yoxlamalı və həkim tövsiyələrinə əməl etməlidirlər.
Sağlıq Yüksək təzyiq arterial təzyiqMənbə: lent.az