Beynəlxalq Valyuta Fondu (BVF) İran, ABŞ və İsrail arasında davam edən münaqişə, eləcə də enerji təchizatı zəncirlərindəki fasilələr fonunda 2026-cı ildə Yaxın Şərq və Şimali Afrikada iqtisadi artımın əhəmiyyətli dərəcədə yavaşlayacağı ilə bağlı xəbərdarlıq edir.
Lent.az xarici mediaya istinadən bildirir ki, yenilənmiş Dünya İqtisadi Perspektivi proqnozuna görə, regional artım yanvar ayı gözləntilərindən 2,8 faiz aşağı olmaqla 1,1 faizə endirilib.
BVF qeyd edir ki, bərpa yalnız 2027-ci ildə mümkündür, bu zaman artım 4,8 faizə çata bilər, lakin bu ssenarinin olduqca qeyri-sabit və enerji istehsalının və nəqlinin normallaşmasından asılı olduğu vurğulayır.
BVF-nin idarəedici direktorunun müavini Bo Li bildirib ki, regiondakı ölkələr görünməmiş çətinliklər və yüksək dərəcədə qeyri-müəyyənliklə üzləşirlər. O qeyd edib ki, qismən sabitləşmə olsa belə, vəziyyət artıq iqtisadi proqnozlara ciddi şəkildə zərər vurub: "İlin ortalarına qədər normal vəziyyətə qayıtmaq ssenarisi altında belə, artım proqnozları artıq xeyli pisləşib".
Fond həmçinin xəbərdarlıq edir ki, münaqişədən birbaşa təsirlənən ölkələr yalnız qısa müddətdə deyil, həm də orta müddətdə daha zəif iqtisadi göstəricilərlə qarşılaşacaqlar.
İnflyasiya riskləri və qlobal iqtisadi qeyri-sabitlik əlavə təzyiqlər olaraq qalır. Vəziyyət pisləşdikcə, ABŞ ilə İran arasında gərginliyin azaldılması danışıqları uğursuzluğa düçar olub və Vaşinqtonun İran limanlarına dəniz məhdudiyyətlərini sərtləşdirdiyi və bunun da bölgədəki qeyri-müəyyənliyi daha da artırdığı bildirilir.
Bu fonda, BVF, əsasən neft və qaz istehsalı və ixracının azalması, eləcə də Hörmüz boğazı da daxil olmaqla əsas nəqliyyat marşrutlarının zəifliyi səbəbindən regiondakı demək olar ki, bütün ölkələr üçün proqnozlarını yenidən nəzərdən keçirib.
Bu arada, ən böyük neft ixracatçısı olan Səudiyyə Ərəbistanı nisbətən dayanıqlı olaraq qalır: iqtisadiyyatının 2026-cı ildə 3,1 faiz artacağı proqnozlaşdırılır, baxmayaraq ki, bu da əvvəlki proqnozlardan aşağıdır.
Bu arada, İran ən ağır böhranla üzləşir: ölkə iqtisadiyyatının bu maliyyə ilində 6,1 faiz azalacağı, sonrakı dövrdə isə qismən 3,2 faizə yüksələcəyi proqnozlaşdırılır.
Körfəz ölkələri arasında vəziyyətin Bəhreyn, Küveyt, İraq və Qətərdə də pisləşəcəyi gözlənilir. Bəzi hallarda mənfi dinamika proqnozlaşdırılır. Bunun əksinə olaraq, enerji idxal edən ölkələr daha dayanıqlı görünürlər: məsələn, Misir 2026-cı ildə 4,2 faiz artım və 2027-ci ildə 4,8 faizə qədər daha da güclənəcəyini gözləyir.
İsrail-İran müharibəsi ABŞ-İran müharibəsi